TÜİK Açıkladı: 2025 Yılında Dolaylı AR-GE Teşvikleri 169 Milyar Lirayı Aştı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait dolaylı AR-GE teşvik verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre AR-GE çalışmalarına sağlanan vergi desteği, bir önceki yıla kıyasla yüzde 59,5 oranında artış göstererek 105 milyar 977 milyon liradan 169 milyar 33 milyon liraya yükseldi.
En Büyük Pay Gelir Vergisi Stopaj Desteğinin
Sağlanan dolaylı teşvik kalemleri incelendiğinde, işletmelerin en çok yararlandığı kalem 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteği oldu. Bu kalemi sırasıyla şu destekler takip etti:
Kurumlar Vergisi Desteği: 81 milyar 63 milyon TL
Gelir Vergisi Desteği: 1 milyar 725 milyon TL
KDV Desteği: 141 milyon TL
Beyan edilen harcamalara bakıldığında, sağlanan toplam teşviklerin yüzde 50,9'unu gelir vergisi stopajı oluştururken, kalan yüzde 49,1'lik kısmı ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV muafiyetleri teşkil etti.
Sektörlerin Lideri: Bilgi ve İletişim
2025 yılında AR-GE vergi teşviklerinden toplam 11 bin 835 girişim faydalandı. Başvuruda bulunan şirketler ana faaliyet alanlarına göre sıralandığında zirveyi bilgi ve iletişim sektörü çekti:
Bilgi ve İletişim: 6 bin 98 girişim
İmalat Sanayi: 2 bin 421 girişim
Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler: 1.627 girişim
Yasal Mevzuata Göre Teşvik Dağılımı
Ar-Ge desteklerinin yasal dayanaklarına göre dağılımında Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ile Ar-Ge merkezleri ön plana çıktı:
4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu: Bu kapsamda sağlanan gelir ve kurumlar vergisi teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 71,2'si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5'i imalat, yüzde 5,9'u ise mesleki ve bilimsel faaliyet yürüten firmalara aktarıldı.
5746 Sayılı Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Kanunu: Bu kanun kapsamında sağlanan teşvik miktarı 39 milyar 561 milyon lira oldu. Destekten en çok faydalanan alan yüzde 72,9 ile imalat sektörü olurken, onu yüzde 14,7 ile bilgi ve iletişim, yüzde 4,1 ile finans ve sigorta sektörleri izledi.
Gelir ve kurumlar vergisi desteği alan 7 bin 87 firmanın yüzde 75,1’i (5 bin 321 girişim) 4691 sayılı Kanun’dan; yüzde 24,9’u (1.766 girişim) ise 5746 sayılı Kanun’dan yararlandı.
Sektörel bazda bakıldığında imalat sanayindeki işletmelerin yüzde 82,1’i tercihini 5746 sayılı Kanun’dan yana kullanırken; bilgi ve iletişim firmalarının yüzde 84,1’i ile bilimsel/teknik faaliyet yürütenlerin yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında teşvik aldı.
KOBİ'ler Şirket Sayısında Lider, Teşvik Tutarında Büyük Ölçekliler Önde
2025 yılında sağlanan 86 milyar 105 milyon liralık gelir vergisi stopaj teşvikinden 4691 sayılı Kanun kapsamında 8 bin 244 firma (48 milyar 815 milyon TL), 5746 sayılı Kanun kapsamında ise 3 bin 88 firma (37 milyar 290 milyon TL) faydalandı.
Teşvikten yararlanan 11 bin 835 işletmenin yüzde 89,5'ini KOBİ'ler, yüzde 10,5'ini ise büyük ölçekli firmalar oluşturdu. Buna karşın parasal büyüklük açısından bakıldığında:
Büyük Ölçekli Firmalar: Toplam teşvik tutarının yüzde 61,8'ini kullandı.
KOBİ'ler: Toplam teşvik tutarının yüzde 38,2'sini (64 milyar 596 milyon TL) elde etti.
KOBİ'lere aktarılan 64,5 milyar liralık kaynağın kendi içindeki dağılımı ise yüzde 61,1 orta ölçekli, yüzde 32,1 küçük ölçekli ve yüzde 6,8 mikro ölçekli işletmeler şeklinde gerçekleşti.